Een septic tank zuivert afvalwater niet alleen door bezinking, maar ook door een natuurlijk biologisch proces. In de tank breken bacteriën een deel van het organische afval af. Daardoor neemt de hoeveelheid slib af en verbetert de kwaliteit van het water dat de tank verlaat. Maar hoe werkt die biologische afbraak precies?
Het korte antwoord: bacteriën zetten organisch afval om in eenvoudigere stoffen, waardoor het afvalwater gedeeltelijk wordt gezuiverd voordat het verder wordt afgevoerd. Lees verder om alles te weten te komen over de biologische afbraak van afvalwater in een betonnen septic tank.
De eerste stap is de scheiding van het afvalwater
Wanneer afvalwater vanuit een woning de septic tank instroomt, vindt eerst een natuurlijke scheiding plaats. Door de zwaartekracht ontstaan drie lagen:
- een sliblaag op de bodem
- een waterlaag in het midden
- een drijflaag van vetten en lichte stoffen bovenaan
Deze scheiding vormt de basis voor het biologische proces. De vaste stoffen blijven namelijk lang genoeg in de tank aanwezig om door bacteriën te worden afgebroken. Volgens Rijkswaterstaat is bezinking een essentieel onderdeel van kleinschalige afvalwaterzuivering [1].
Miljoenen bacteriën doen vervolgens het werk
In iedere septic tank leven van nature grote hoeveelheden bacteriën. De bacteriën gebruiken organische stoffen als voedsel. Denk hierbij aan menselijke uitwerpselen, voedselresten, vetten, zeepresten en ander materiaal dat weggespoeld wordt. Deze micro-organismen komen via het afvalwater de tank binnen en vermenigvuldigen zich vanzelf. Tijdens het afbraakproces zetten bacteriën deze stoffen om in eenvoudiger verbindingen zoals water, koolstofdioxide en gassen.
De biologische afbraak werkt zonder zuurstof
Een septic tank werkt grotendeels zonder zuurstof. Dit wordt ook wel een anaeroob proces genoemd. Volgens de Universiteit Wageningen spelen anaerobe bacteriën een belangrijke rol bij de verwerking van organisch afval in gesloten systemen [2].
Anaerobe bacteriën voelen zich juist thuis in een afgesloten omgeving zoals een septic tank. Zij breken organisch materiaal af zonder gebruik te maken van zuurstof uit de buitenlucht. Tijdens deze afbraak ontstaan onder andere: methaan, koolstofdioxide en kleine hoeveelheden waterstofsulfide. Daarom is ventilatie binnen het systeem belangrijk. De gevormde gassen moeten veilig worden afgevoerd.
Waarom niet al het vuil natuurlijk verdwijnt
De biologische afbraak in een septic tank is effectief, maar niet volledig. Een deel van het afval wordt afgebroken, terwijl een ander deel achterblijft als slib.
Dat betekent dat een septic tank geen volledige afvalwaterzuivering uitvoert.
Welke factoren beïnvloeden de afbraak?
De snelheid van biologische afbraak hangt af van verschillende factoren.
Temperatuur
Bacteriën werken sneller bij hogere temperaturen. Tijdens koude wintermaanden verloopt het proces langzamer.
Verblijftijd van het water
Hoe langer afvalwater in de tank aanwezig blijft, hoe meer tijd bacteriën krijgen om organisch materiaal af te breken.
Gebruik van schoonmaakmiddelen
Sterke chemicaliën en agressieve reinigingsmiddelen verstoren het bacteriële evenwicht. Hierdoor neemt de biologische activiteit af.
Inhoud van de tank
Een grotere tank biedt meer ruimte voor bezinking en biologische verwerking. Daarom is een juiste capaciteit kiezen belangrijk.
Waarom regelmatig legen noodzakelijk blijft
Een veelvoorkomend misverstand is dat bacteriën al het afval volledig afbreken. Hoewel een groot deel van het organische materiaal wordt verwerkt, blijft altijd een hoeveelheid slib achter op de bodem van de tank. Deze laag groeit langzaam verder.
Om een goede werking te behouden moet de tank daarom periodiek worden geleegd. STOWA adviseert regelmatig onderhoud om de werking van kleinschalige afvalwatersystemen te waarborgen [3]. Lees ook onze blog over ‘wanneer een septic tank legen‘.
Een natuurlijk zuiveringsproces
De biologische afbraak in een septic tank vormt de kern van de afvalwaterzuivering. Miljoenen bacteriën verwerken dagelijks organisch afval zonder elektriciteit of ingewikkelde techniek. In combinatie met bezinking en infiltratie ontstaat een betrouwbaar systeem voor locaties zonder rioolaansluiting.
Heeft u meer advies nodig of wilt u een betonnen septic tank aanschaffen? Vraag hieronder een vrijblijvende offerte aan.
Veelgestelde vragen over de biologische afbraak:
Welke bacteriën leven in een septic tank?
In een septic tank zitten voornamelijk anaerobe bacteriën. Deze bacteriën breken organisch afval af zonder zuurstof.
Breken bacteriën alles af?
Een deel van het afval wordt omgezet, maar slib blijft achter en moet periodiek worden verwijderd. Lees ook onze blog over ‘wanneer een septic tank legen‘.
Werkt biologische afbraak ook in de winter?
Ja, de septic tank werkt het hele jaar door. Het proces verloopt wel iets langzamer bij lagere temperaturen.
Zijn speciale onderhoudsproducten nodig?
In de meeste gevallen niet. Een gezonde bacteriecultuur ontstaat vanzelf via normaal huishoudelijk gebruik. Het is wel aanbevolen om niet te veel chemische schoonmaakproducten te gebruiken.
Kunnen schoonmaakmiddelen de werking beïnvloeden?
Ja. Grote hoeveelheden agressieve chemicaliën verstoren de bacteriële activiteit in de tank. Natuurlijke schoonmaakmiddelen zorgen er sneller voor dat de bacteriën goed blijven leven.
Bronnen:
[1] Rijkswaterstaat – Afvalwaterzuivering en kleinschalige systemen
[2] Wageningen University & Research – Anaerobe afbraak van organische stoffen
[3] STOWA – Beheer en onderhoud van IBA-systemen