Een werkplaats met vijf medewerkers, een boerderij waar dagelijks personeel aanwezig is en een recreatiebedrijf met tientallen bezoekers produceren allemaal huishoudelijk afvalwater. Toch is de belasting van een septic tank op deze locaties totaal verschillend. Bij bedrijfsmatig gebruik is het daarom niet verstandig om alleen naar het aantal vaste medewerkers te kijken. Toiletten, douches, kantines, bezoekers en piekmomenten tellen allemaal mee.
Daar komt bij dat niet iedere afvalwaterstroom van een bedrijf geschikt is voor een septic tank. Een betonnen septic tank is bedoeld voor huishoudelijk afvalwater: water afkomstig van bijvoorbeeld toiletten, wasgelegenheden en normale huishoudelijke werkzaamheden. Bedrijfsafvalwater uit een productieproces vraagt mogelijk om een andere behandeling. Het Informatiepunt Leefomgeving maakt daarbij een belangrijk onderscheid: sanitair afvalwater van een bedrijf valt onder huishoudelijk afvalwater [1].
Voor een septic tank bij een bedrijf moet u dus eerst twee vragen beantwoorden. Welk afvalwater komt in de tank terecht? En hoeveel afvalwater moet de installatie op drukke momenten verwerken? Pas daarna is een passende inhoud te bepalen.
Wanneer wordt een septic tank bij een bedrijf toegepast?
De meeste bedrijfsgebouwen zijn aangesloten op een vuilwaterriool. Dat heeft vanuit de regelgeving ook de voorkeur. Een septic tank komt vooral in beeld op locaties in het buitengebied waar een geschikte rioolaansluiting ontbreekt.
Denk bijvoorbeeld aan een agrarisch bedrijf, een afgelegen werkplaats, een bedrijfsgebouw bij landbouwgrond of een recreatielocatie. Ook bij tijdelijke of nieuw ontwikkelde locaties kan lokale afvalwaterzuivering nodig zijn.
Is aansluiting op een vuilwaterriool niet mogelijk en vult de gemeente haar zorgplicht niet op een andere manier in, dan kan een bedrijf zelf verantwoordelijk zijn voor aankoop, installatie en onderhoud van een geschikte IBA. Ongezuiverd huishoudelijk afvalwater mag in zo’n situatie niet zomaar worden geloosd [1].
Het is daarom verstandig om vóór het plaatsen van een septic tank vast te stellen welke regels op het perceel gelden. De gemeente en het waterschap zijn daarbij belangrijke aanspreekpunten.
Huishoudelijk afvalwater is iets anders dan bedrijfsafvalwater
Dit onderscheid verdient bij bedrijfsmatig gebruik extra aandacht. Een septic tank die uitstekend functioneert voor toiletten en een personeelskeuken is niet automatisch geschikt voor water uit een productieproces.
Stel dat een agrarisch bedrijf tien medewerkers heeft. Het afvalwater uit toiletten en de kantine is huishoudelijk afvalwater. Water dat vrijkomt bij bepaalde bedrijfsactiviteiten kan een andere samenstelling hebben. Daarvoor kunnen aparte lozingsregels en voorzieningen gelden.
Hetzelfde geldt voor een horecagelegenheid. Afvalwater uit toiletten valt binnen de normale sanitaire stroom, terwijl een professionele keuken een veel hogere belasting met vet en organisch materiaal kan veroorzaken. IPLO vermeldt specifiek dat een zuiveringsvoorziening daarop berekend moet zijn wanneer samen met huishoudelijk afvalwater ook afvalwater van voedselbereiding wordt behandeld [2].
Alles zonder onderscheid op één septic tank aansluiten is daarom geen goed uitgangspunt. Eerst moet duidelijk zijn welke afvalwaterstromen op het terrein aanwezig zijn.
Hoe bepaalt u de capaciteit voor bedrijfsmatig gebruik?
Bij een woonhuis vormt het aantal bewoners een redelijk voorspelbare basis voor de dimensionering. Bij een bedrijf werkt dat anders. Tien medewerkers die alleen overdag aanwezig zijn veroorzaken bijvoorbeeld een andere belasting dan tien gasten die op een recreatielocatie overnachten, douchen en meerdere maaltijden bereiden.
Wij kijken daarom bij zakelijke toepassingen onder meer naar het aantal vaste gebruikers, bezoekers, sanitaire voorzieningen en de gebruiksduur per dag. Ook douches, wasmachines en keukenvoorzieningen tellen mee. Vervolgens moet worden gekeken naar piekbelasting. Een tank moet niet alleen op een rustige dinsdag voldoende capaciteit bieden, maar ook op het drukste moment waarvoor de locatie normaal wordt gebruikt.
Dat laatste wordt nogal eens onderschat. Een evenementenlocatie kan doordeweeks nauwelijks afvalwater produceren en tijdens een bijeenkomst ineens door tientallen mensen worden gebruikt. Een recreatiebedrijf kent vergelijkbare pieken tijdens weekenden en vakantieperioden.
Bij ons zijn betonnen tanks verkrijgbaar van 3.000 tot en met 12.000 liter. Voor grotere zakelijke toepassingen is maatwerk mogelijk. Welke inhoud daadwerkelijk nodig en toegestaan is, vraagt echter om meer dan het kiezen van een formaat uit een tabel.
Waarom 6.000 liter een belangrijke grens is
Voor de wettelijke dimensionering is het aantal inwonerequivalenten, vaak afgekort tot i.e., belangrijk. Dit is een maat voor de hoeveelheid vervuiling in afvalwater. Volgens de actuele informatie van IPLO mag voor een afvalwaterstroom van minder dan zes inwonerequivalenten onder de daarvoor geldende voorwaarden een septic tank worden toegepast met een nominale inhoud van ten minste 6 m³. De tank moet daarbij aan de relevante eisen uit NEN-EN 12566-1 voldoen [2].
Bij meer dan zes inwonerequivalenten verandert de situatie. Dan gelden eisen aan onder meer het chemisch en biologisch zuurstofverbruik van het geloosde water. Een eenvoudige keuze voor een grotere tank lost dat niet automatisch op [2].
Dat is bij bedrijfsmatig gebruik een belangrijk verschil. Een septic tank van 12.000 liter heeft weliswaar meer inhoud dan een uitvoering van 6.000 liter, maar meer volume betekent niet vanzelf dat het systeem voldoet aan de zuiveringseisen voor een grotere afvalwaterbelasting.
Waarom voldoende verblijftijd belangrijk is
De capaciteit heeft rechtstreeks invloed op de werking. Een septic tank zuivert door bezinking, opdrijving en biologische afbraak. Zwaardere bestanddelen zakken naar de bodem en vormen daar slib. Lichtere delen verzamelen zich aan de bovenzijde. Ondertussen breken bacteriën een deel van het organische materiaal af.
Dit proces heeft tijd nodig. Als in korte tijd te veel afvalwater door een te kleine tank stroomt, neemt de verblijftijd af. Vaste bestanddelen krijgen dan minder gelegenheid om te bezinken. Ze kunnen verderop in het systeem terechtkomen en bijvoorbeeld een infiltratievoorziening zwaarder belasten.
Juist daarom is piekbelasting bij bedrijven zo relevant. IPLO geeft aan dat het zuiveringsrendement van een septic tank mede wordt bepaald door de tijd die het afvalwater in de tank verblijft [2].
Welke inhoud past bij uw bedrijfsgebouw?
Op de website vindt u septic tanks van onder meer 3.000, 6.000, 7.500, 10.000 en 12.000 liter. Voor particuliere toepassingen geeft het aantal bewoners vaak snel een eerste indicatie. Zakelijk ligt dat genuanceerder.
Een kleine kantoorunit met enkele medewerkers vraagt bijvoorbeeld om een andere oplossing dan een boerderij met personeel, sanitaire voorzieningen en een bedrijfswoning. Een camping, groepsaccommodatie of evenementenlocatie heeft weer een heel ander gebruikspatroon.
Daarom zien wij de inhoudsmaten vooral als beschikbare bouwstenen. Voor bedrijfsmatig gebruik moet de berekening bepalen welk systeem nodig is, niet andersom. Meer achtergrond over dit onderwerp vindt u op onze pagina over hoe groot een septic tank moet zijn.
Houd daarbij ook rekening met toekomstige veranderingen. Een bedrijfsgebouw dat vandaag door acht personen wordt gebruikt, kan na een uitbreiding twintig medewerkers huisvesten. Als die ontwikkeling al bekend is, is het verstandig deze direct mee te nemen in het ontwerp van de afvalwatervoorziening.
IBA klasse 1 en de huidige regelgeving
De term IBA staat voor Individuele Behandeling van Afvalwater. Een septic tank is een vorm van lokale zuivering en wordt toegepast wanneer huishoudelijk afvalwater niet via een regulier vuilwaterriool wordt afgevoerd.
Op internet wordt nog veel gesproken over IBA klasse 1, 2 en 3. Die benamingen komen uit de oudere klassenindeling en zijn in de praktijk nog steeds herkenbaar. Voor een nieuwe installatie moet echter vooral naar de actuele regels onder de Omgevingswet worden gekeken. De precieze voorschriften hangen mede af van de manier waarop en de plaats waar het behandelde afvalwater wordt geloosd.
Voor lozing in de bodem staan relevante regels in het omgevingsplan van de gemeente. Bij regionale oppervlaktewateren is de waterschapsverordening van belang. Voor rijkswateren gelden rijksregels uit het Besluit activiteiten leefomgeving [3].
De regels zijn dus niet voor ieder bedrijfsperceel gelijk. Controleer vóór aanschaf welke eisen op uw locatie gelden. Via het Omgevingsloket zijn de actuele lokale regels te raadplegen [3].
De norm EN 12566-1
Bij een nieuwe septic tank is niet alleen de inhoud van belang. De voorziening zelf moet geschikt zijn voor de toepassing. Septic tanks zijn wettelijk voorgeschreven bouwproducten en moeten voorzien zijn van de vereiste CE-markering. IPLO verwijst voor de technische eisen naar NEN-EN 12566-1 [2].
De betonnen septic tanks van SepticTankBeton.nl voldoen aan de Europese norm EN 12566-1. Voor een bedrijf betekent dit echter niet dat iedere tank zonder verdere beoordeling op iedere locatie geplaatst mag worden. De productnorm en de regels voor het lozen zijn twee verschillende zaken. Zowel de installatie als de uiteindelijke lozingssituatie moet kloppen.
Beton heeft voordelen op een bedrijfsterrein
Een septic tank op een bedrijfslocatie krijgt soms met andere omstandigheden te maken dan een tank in een particuliere tuin. Er rijden voertuigen over het terrein, er is minder vrije ruimte en de bodem kan zwaar worden belast.
Een betonnen septic tank is door zijn gewicht en vormvastheid geschikt voor veel van deze situaties. Ook bij een hoge grondwaterstand is het eigen gewicht een praktisch voordeel. Dat neemt niet weg dat de plaatsing altijd op de plaatselijke omstandigheden moet worden afgestemd.
Vooral verkeersbelasting verdient aandacht. Een standaard afdekking is niet vanzelfsprekend geschikt wanneer vrachtwagens, trekkers of andere zware voertuigen boven de tank rijden. De put, afdekking en omliggende constructie moeten gezamenlijk zijn berekend op de belasting die daadwerkelijk optreedt.
Een veelgemaakte fout is daarom om alleen naar de tank te kijken. Bij een goede installatie worden ook de ondergrond, grondwaterstand, leidingen, bereikbaarheid voor onderhoud en belasting aan het maaiveld meegenomen.
Regenwater hoort niet automatisch bij het afvalwater
Op grote bedrijfsdaken valt tijdens een stevige bui in korte tijd een aanzienlijke hoeveelheid regenwater. Het lijkt soms praktisch om dat water naar dezelfde ondergrondse voorziening te leiden. Voor de werking van een septic tank is dat meestal geen goede keuze.
Regenwater zorgt voor extra hydraulische belasting zonder dat deze waterstroom zuivering in de septic tank nodig heeft. De verblijftijd van het huishoudelijke afvalwater wordt korter en bij een forse bui kan de doorstroming sterk toenemen.
Waterschap Scheldestromen schrijft voor de daar toegepaste verbeterde septic tanks bijvoorbeeld expliciet voor dat hemelwaterafvoeren niet op de septic tank worden aangesloten [4]. Voor uw eigen locatie zijn de lokale voorschriften bepalend.
Bij een bedrijfsgebouw is het daarom verstandig om de afvoer van hemelwater en huishoudelijk afvalwater al tijdens het ontwerp afzonderlijk te bekijken.
Onderhoud bij zakelijk gebruik
Ook de beste dimensionering voorkomt niet dat er na verloop van tijd slib ontstaat. De bacteriën in de tank breken organisch materiaal slechts gedeeltelijk af. Het resterende materiaal verzamelt zich op de bodem en moet periodiek worden verwijderd.
Een vaste regel zoals “eens per jaar legen” is voor bedrijfsmatig gebruik te eenvoudig. De juiste frequentie hangt af van de belasting, tankinhoud en samenstelling van het afvalwater. Bij sterk wisselend gebruik is een periodieke inspectie vaak verstandiger dan wachten tot de afvoer merkbaar minder goed functioneert.
Daarnaast moet de tank bereikbaar blijven voor een zuigwagen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar bij de inrichting van nieuwe bedrijfsterreinen wordt de toegang tot een septic tank soms later geblokkeerd door hekwerken, opslag, bestrating of een uitbreiding van het gebouw.
Ook het gebruik binnen het bedrijf verdient aandacht. Grote hoeveelheden ontsmettingsmiddel, oplosmiddelen, olie of andere ongewenste stoffen kunnen het biologische proces verstoren of vallen onder andere afvalwaterregels. Een septic tank is geen opvangvoorziening voor chemisch bedrijfsafval.
Voor aanschaf eerst de hele situatie beoordelen
Voor een bedrijf is de juiste septic tank uiteindelijk het resultaat van dimensioneren, niet van gokken. Breng eerst het aantal gebruikers en bezoekers in kaart. Kijk vervolgens naar sanitaire voorzieningen, openingstijden, piekbelasting en eventuele voedselbereiding. Maak daarnaast onderscheid tussen huishoudelijk afvalwater en andere bedrijfsstromen.
Controleer daarna bij gemeente en waterschap welke voorschriften gelden voor de locatie en de gekozen lozingsroute. Pas vervolgens komen tankinhoud, plaatsing en uitvoering aan bod.
Wilt u een betonnen septic tank voor een bedrijfsgebouw, boerderij of andere zakelijke locatie plaatsen? Bij een zakelijke toepassing adviseren wij om de situatie vooraf te laten beoordelen. Zo kiest u niet simpelweg de grootste tank, maar een voorziening die past bij het gebruik en de geldende eisen.
Contactformulier:
Veelgestelde vragen over septic tanks voor bedrijven
Mag een bedrijf een septic tank gebruiken?
Ja, dat is mogelijk wanneer huishoudelijk afvalwater niet via een geschikte rioolaansluiting wordt afgevoerd en lokale zuivering volgens de geldende regels is toegestaan. Welke voorschriften gelden, hangt onder meer af van de locatie en de manier van lozen. Controleer daarom altijd het omgevingsplan en de regels van het betreffende waterschap.
Hoe groot moet een septic tank voor een bedrijf zijn?
Dat is niet alleen afhankelijk van het aantal medewerkers. Ook bezoekers, douches, toiletten, keukenvoorzieningen, openingstijden en piekbelasting spelen mee. Voor minder dan zes inwonerequivalenten noemt de landelijke regelgeving onder bepaalde omstandigheden een septic tank met een nominale inhoud van minimaal 6 m³. Bij een hogere belasting gelden aanvullende zuiveringseisen [2].
Mag bedrijfsafvalwater in een septic tank?
Een septic tank is in de eerste plaats bedoeld voor huishoudelijk afvalwater. Sanitair afvalwater van een bedrijf valt daar ook onder. Proceswater of andere specifieke bedrijfsafvalstromen kunnen aan andere regels onderworpen zijn en vragen mogelijk om een afzonderlijke behandeling.
Is een septic tank van 12.000 liter altijd voldoende voor een groot bedrijf?
Nee. Meer inhoud geeft meer buffercapaciteit, maar capaciteit en zuiveringsprestatie zijn niet hetzelfde. Bij een grotere vervuilingsbelasting kunnen andere wettelijke eisen gelden. Laat daarom eerst de hoeveelheid en samenstelling van het afvalwater beoordelen.
Bronnen:
[1] Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) – Gemeentelijke zorgtaak inzameling stedelijk afvalwater. Informatie over huishoudelijk afvalwater bij bedrijven en de verantwoordelijkheid voor een IBA wanneer een rioolaansluiting ontbreekt.
[2] Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) – Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA). Informatie over werking, capaciteit, inwonerequivalenten en wettelijke eisen voor septic tanks.
[3] Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) – Regels voor het lozen van huishoudelijk afvalwater. Uitleg over het Besluit activiteiten leefomgeving, gemeentelijke omgevingsplannen en waterschapsverordeningen.
[4] Waterschap Scheldestromen – Septic tank en zuiveren van huishoudelijk afvalwater. Informatie over verbeterde septic tanks, NEN-EN 12566-1 en hemelwaterafvoer.